T-1 jaar voor de Great American Eclipse, besmettingsgevaar !!

Totale zonsverduistering in Side 2009 door eclipsjager Gerrit.

Pas op: lezen op eigen risico
Op dat moment, luttele minuten voordat de maan volledig voor de zonneschijf is geschoven, trekt de kleur weg uit je omgeving. Vogels stoppen met fluiten en de omgeving verstild. Als aan de grond genageld aanschouw je het Parelsnoer van Bailey, als de laatste zonnestralen door de bergdalen op de maan je oog bereiken. De schaduw, die de maan op de aarde werp, stormt vanuit de verte op je af en dan is het zover: de totale verduistering van de zon. Gejuich, tranen; wat is die 'zwarte' zon onbeschrijfelijk mooi. Doordat de maan het felle zonlicht afschermt zie je de buitenrand van de atmosfeer van de zon, de corona.

Terwijl je het prachtige natuurverschijnsel aanschouwt, zorgt de mechanica van het zonnestelsel ervoor dat de maan weer wegschuift. Het licht van de Parels van Bailey, aan de andere zijde van de zon, verwarmt je huid. Hoewel bedroeft over het voorbij gaan van de totaliteit, maakt een oergevoel zich van je meester. De zon is terug!

Voorteken

In vroeger tijden zagen onze voorouders slechte voortekenen in zonsverduisteringen. Tijdens de totaliteit begrijp je dat; als onze trouwste metgezel ineens wordt weggenomen en de omgeving duister wordt tijdens de dag, dan kan het haast niet anders dat de goden het slecht met je voor hebben. Hoewel de moderne wetenschap een zonsverduistering nu kan verklaren en het zelfs tot op de seconde berekend kan worden wanneer het plaatsvindt, blijft de opluchting van de oermens in de nuchtere mens van nu bestaan als het ons zo vertrouwde zonlicht weer terugkeert.

bron: http://www.greatamericaneclipse.com/

Great American Eclipse op 21 augustus 2017

Vandaag over een jaar is de Great American Eclipse. Deze totale verduistering van de zon is te zien in een smalle baan, die over de gehele Verenigde Staten loopt van West naar Oost. Voldoende gelegenheid om een goede plek te kiezen in dit immense land. Op deze website kun je precies zien waar de eclips te zien is en worden tips gegeven over waar je het beste kunt gaan kijken. Sinds de totale zonsverduistering van Frankrijk in 1999 en Turkije in 2006, staat deze eclips al jaren op mijn bucketlist.

Ga jij ook? Weet dat je dan besmet raakt met het eclipsjagersvirus. Vandaar, lezen op eigen risico...

Sterren kijken met je iPad

De tijd voor lekker lange zomeravonden in de tuin, voor de tent of op het strand is weer aangebroken. Kijk je dan wel eens omhoog naar die fonkelende sterren boven je? Vraag je je dan af wat je ziet? Daar zijn schitterende apps voor! Ze vertellen je moeiteloos dat je naar Jupiter, Mars of de Grote Beer kijkt. Zonder te pretenderen een volledig overzicht te geven van het grote aanbod, ben ik enthousiast over de volgende iPad apps. De apps zijn te verdelen in twee categorieën: sterrenkaarten en algemene informatie.

Sterrenkaarten
GoSkyWatch Planetarium. Deze app maakt gebruik van de gps, kompas en gyroscoop in de iPad om op het scherm te laten zien waar je de ‘camera’ van de iPad op richt. Met de Go-to functie kies je een planeet of sterrenbeeld en op het scherm wordt met een pijltje aangegeven welke kant je uit moet draaien en of je meer omhoog moet kijken. Het programma beschikt over een nachtmodus, waarbij het beeld in roodtinten wordt weergegeven. De app is er in een gratis en betaalde variant.

SkySafari 5. Net als GoSkyWatch helpt deze app je met het vinden van sterrenbeelden en planeten. Daarbij is de app zeer mooi uitgevoerd. De sterrenbeelden worden aangegeven met figuren die we ook wel kennen van het programma Stellarium. Dit programma beschikt ook over een nachtmodus en kan je via de optie Tonight’s best langs de mooiste objecten voor die betreffende avond sturen. Er is ook een Pro versie.

SkyView. Ook een planetariumapp waarmee je de hemel kunt bekijken. Een mooie toevoeging aan deze app is een widget voor in het berichtencentrum. De widget geeft aan waar de highlights er die avond te zien zijn. Als het internationaal ruimtestation overkomt wordt dit vermeld. Dus als je Hue lamp met het ISS recept van IF knippert om te melden dat het ruimtestation eraan komt, check je met deze app snel waar je het ISS kunt vinden.


Moon Globe. De app is een kaart van de Maan. Op de kaart zijn de namen van de kraters en zeeën te vinden. In bijvoorbeeld de Mare Tranquillitatis is de landingsplaats van de Apollo 11 aangegeven. De app is gratis; voor de HD versie moet worden betaald.

Planets. De app kan in 2D en 3D tonen waar de planeten staan. Ook geeft het de tijden aan wanneer een planeet zichtbaar is op jouw positie. De app is gratis.

Algemene informatie
NASA Television. Met deze app kun je naar de live uitzendingen of video’s kijken van NASA tv. Raketlanceringen zijn hier bijvoorbeeld live te volgen. De beelden kunnen ook via AirPlay naar je televisie (met een Apple tv) worden verstuurd. Echt een must voor je iDevice. De app is gratis.

ESA Bulletin. De Europese ruimtevaart organisatie geeft een magazine uit. Je kunt je daar op abonneren om het thuis gestuurd te krijgen. Maar je kunt het ook in een app lezen. De app is gratis.

SoHO viewer. De app toont beelden van de zon van het Solar and Heliospheric Observatory. Je kunt structuren zien op de zon en er is een beeld waarop je kunt zien of er zonnevlekken zijn.

Exoplanets. Er worden steeds meer planeten ontdekt bij andere sterren. Met deze app blijf je op te hoogte van nieuwe ontdekkingen.

Gebruik jij een handige app die hier niet tussen staat? Deel het onder deze blogpost.

Ik publiceerde eerder een artikel over astronomie apps in het maandblad van Sterrenvereniging Astra Alteria.

Mercurius verduistert de zon

Nou ja, voor een piepklein stukje dan. De planeet Mercurius staat maandag 9 mei 2016 tussen 13.12 uur en 20.41 uur precies tussen de aarde en de zon. Daardoor blokkeert de planeet het zonlicht voor ons aardlingen. Als de maan dat doet noemen we het een zonsverduistering. Mercurius staat echter veel verder van de aarde dan de maan, waardoor de planeet heel klein lijkt. De hoeveelheid zonlicht die Mercurius blokkeert is daarom ook heel klein. De planeet schuift als het ware over de felverlichte zonneschijf heen. Het fenomeen dat we maandag kunnen aanschouwen wordt daarom een Mercuriusovergang genoemd.

bron: Espace pour la vie

Om de Mercuriusovergang te kunnen zien heb je meer nodig dan het blote oog. Sowieso moet je nooit zonder bescherming naar de zon kijken. Gebruik altijd een eclipsbril om gewoon te kijken en speciale zonnefilters op een telescoop of verrekijker. Anders krijg je hetzelfde effect als hoe je vroeger met een vergrootglas een brandgat kon maken in een krant, alleen dan in je netvlies. Geen aanrader.

Maar het is wel een aanrader om te gaan kijken naar de Mercuriusovergang. Je ziet een planeet die zich in helse temperaturen een weg baant langs de zon. De eerste planeet van ons zonnestelsel draait in 88 dagen om de zon. Toch is er niet elke 88 dagen een Mercuriusovergang. De banen van Mercurius en onze aarde rond de zon zijn niet gelijk, waardoor in een eeuw maximaal 14 keer een Mercuriusovergang te zien is.

Wat ik fascinerend vind aan het zien van een Mercuriusovergang, is, dat het je bewust maakt van het grotere geheel waar we als mens deel van uit maken. Je kunt met je eigen ogen de beweging van een planeet in het zonnestelsel zien. Dit geeft mij een voorstelling bij het beeld van het ruimteschip aarde op zijn jaarlijkse reis rond de zon.

Heb je geen middelen om veilig naar de zon te kijken of wil je gezellig samen kijken, check dan of je bij een sterrenwacht in de buurt terecht kunt. Zo kun je in Ede kijken bij Astra Alteria op het Kerkplein bij de Oude Kerk. Astra Alteria geeft op hun site ook tips over hoe je door middel van projectie veilig naar de zon kunt kijken.

Een aantal van mijn #spacetweep vrienden zijn door ESO geselecteerd om in de Atacama woestijn in Chili de Mercuriusovergang te komen bekijken bij de Very Large Telescope. Volg de belevenissen van deze mazzelaars op Facebook en Twitter met de hashtag #meetESO.

bronnen: Astra Alteria en Astroblogs.

Donkere gebieden moet je zoeken met een lampje

Laatst zat ik ’s avonds in de trein terug naar huis vanuit Den Haag. Buiten was een lichtzee zichtbaar. We reden door het kassengebied. Wat ik hier van dichtbij zag, fotografeerde André Kuipers eerder tijdens zijn ruimtemissie in 2012 vanuit het ISS. De gigantische lichtuitstoot van onder andere de kassen zorgt voor een goed herkenningspunt van Nederland in de ruimte. De planten in die kas zullen vast prachtig groeien onder het aanhoudende licht. Maar is het echt nodig om een lichtkoepel te creëren rondom je kas, die in de wijde omtrek waar te nemen is?

Duisternis is gezond en schitterend
Er zijn inmiddels diverse onderzoeken die leren dat het voor mens en dier bijzonder gezond is om ’s nachts in een echt donkere omgeving te zijn. In onze 24-uurs economie is het echter normaal dat de omgeving stevig verlicht is. Daardoor wordt vergeten hoe mooi duisternis is. Als amateur astronoom heb ik met vrienden van de sterrenvereniging jaarlijks telescopen neergezet op een donkere plek op de Veluwe. We toonden de bezoekers van de Nacht van de Nacht de pracht van de donkere sterrenhemel, nadat ze terug kwamen van een wandeling door het donkere bos op zoek naar nachtdieren. Tijdens deze Nacht wordt het belang en de schoonheid van duisternis duidelijk gemaakt voor de bezoekers. Maar als de volgende dag de zon weer schijnt, lijkt het onderwerp weer verdwenen uit de collectieve geheugen.

Foto: Credit ESA/NASA

Ik ga niet pleiten voor het doven van verlichting op iedere plaats. Ik voel me ook onprettig in een donker steegje. Maar het zou goed zijn als duisternis een volwaardig milieuaspect wordt waar ontwikkelingen en bestaande situaties aan worden getoetst. Niemand heeft iets aan licht dat niet schijnt op de plek waarop het gericht is. Dergelijk wegstralend licht is pure verspilling van energie. In een tijd dat energie schaars wordt, ligt het voor de hand om daarop te bezuinigen.

De overheid doet met wetgeving een poging om de duisternis te beschermen, maar hebben we hier wel nieuwe wetgeving voor nodig? Of is het een kwestie van stug doorgaan met het kweken van bewustwording door evenementen als de Nacht van de Nacht en Earth Hour?

Earth Hour 19 maart 2016
Begin dit weekend bij jezelf. Doe je zaterdag 19 maart om 20.30 uur met me mee met het wereldwijde Earth Hour? Doe het licht uit, ook in je tuin, en geniet van de stroombesparing en de gezelligheid van een kaarsje. Fijne avond!

Een deel van deze post publiceerde ik eerder op het blog van Amer /ruimtelijke ontwikkeling.

De landelijke sterrenkijkdagen, een geeky avondje uit

Jupiter met maantjes.
bron: www.sterrenwachtrijswijk.nl

Dit weekend, 11, 12 en 13 maart 2016, zijn de jaarlijkse landelijke sterrenkijkdagen. Sterrenwachten en sterrenverenigingen, zoals Astra Alteria, door het hele land openen hun deuren en halen de beschermkap van hun telescopen. Allemaal om jou de sterren te laten zien. En dat is gaaf. Weet je waarom? Je hebt vast op school of op Discovery Channel wel gehoord dat de aarde samen met andere planeten om de zon draait. En dan heb je ook wel eens gehoord dat andere planeten in ons zonnestelsel ook manen hebben, zoals de aarde de maan heeft. Maar wist je dat je dat ook met je eigen ogen kunt zien? Ja dat kan!

Vanavond staat de planeet Jupiter in het zuidoosten onder het sterrenbeeld Leeuw. Om deze felle planeet te zien heb je voldoende aan je blote oog. Jupiter heeft veel manen, maar de grootste vier manen zijn met een simpele verrekijker of telescoop al mooi te zien. Galileo Galilei ontdekte ze al in 1610 met zijn geknutselde telescoop. Als je deze manen langere tijd een in de gaten houdt, dan zie je dat ze om de planeet heen draaien. En dat Jupiter zelf ook draait. Net zoals de aarde en de maan dat iedere dag doen.

Orionnevel
bron: www.whitby-astronomers.com

Wist je ook dat sterren geboren worden en doodgaan? Vanavond is het sterrenbeeld Orion nog goed zichtbaar. Dit sterrenbeeld ziet eruit als een zandloper met in het midden drie sterren schuin op een rij. Onder de karakteristieke drie sterren vind je de Orionnevel. Dit is een kraamkamer voor sterren. In het gas dat daar is vormen zich nieuwe sterren. In diezelfde Orion staat links bovenaan de ster Betelgeuze. Deze ster is zichtbaar rood. Dat komt omdat de brandstof van deze ster bijna op is. Als dat gebeurt ontploft de ster en wordt het een supernova. Sterker nog, misschien is hij allang ontploft, maar omdat deze ster ruim 500 lichtjaar bij ons vandaan is, duurt het nog jaren voordat het licht van die ontploffing bij ons te zien is. Dat zullen we onmogelijk missen, want de ster wordt dan waarschijnlijk bijna net zo helder als de volle maan.

Saturnus naast de maan.
Zelfgemaakt na Saturnusbedekking in 2007.

Zelf zag ik op negenjarige leeftijd voor het eerst de planeet Saturnus door de grote telescoop van de sterrenwacht in Amersfoort. Ik geloofde mijn oog niet. Je kijkt namelijk maar met 1 oog in de telescoop. Ik dacht werkelijk dat ze een dia projecteerden. Maar door even een hand boven de telescoop te houden zag ik dat niet zo was. Ik zag een klein balletje met een ring eromheen. Alsof ik de knikker kon pakken. Dat beeld staat voor altijd op mijn netvlies. Van beide ogen, want als je dan toch voor die telescoop staat dan kijk je ook even met je andere oog.

Dus, heb je dit nog nooit zelf gezien, pak dan je kans dit weekend. Ga op een geeky avondje uit!

Bron: http://sterrenkunde.nl/knvws/sterrenkijkdagen